TIGblogs TIG | TIGblogs GROUP TIGBLOGS LOGIN SIGNUP
Dakota Brant - My Blog
Dakota Brant - My Blog
« previous 5


Kanonhweratónhtshera
Related to country: Belize

Translations available in: English (original) | French | Spanish | Italian | German | Portuguese | Swedish | Russian | Dutch | Arabic

Kanonhweratónhtshera - Giving greetings, love and respect

(Tyowennatyerénhton tsi ní:yoht entehsatáhsawen)

Ne káti kenh nón:we tsi niwathá:wi táhnon ken’ nikentyohkò:ten, ne káti rawè:ron ne

Shonkwaya'tíson nè:ne niya’tewenhniserá:te ne aetewátka’we ne Kanonhweratónhtshera ne tsi

ní:yoht rawè:ron akwé:kon kén:tho rokehrontátyes onkwahentónhshon nè:ne í:i

onkwaya’takehnháhtshera, ne káti tentshitewanonhwerá:ton táhnon taetewanonhweratónhseke tsi

nahò:ten rotkà:wen kén:tho tsi yonhwentsyá:te. Ne káti akwé:kon tetshitewanonhwerá:ton, nè:ne

tewana’tónhkwa ne ohén:ton karihwatéhkwen.


(Tyowennatyerénhton nó:nen enhsehnhó:ten)

Ó:nen kentyohkwakwé:kon entisewatahonhsí:yohste nè:ne shé:kon énhska ón:ton ne

onkwa’nikonhra’shón:’a. Ó:nen entewérheke tsi akwé:kon wa’tetewarihwayé:ri’te tsi ní:yoht ne

shonkwá:wi ne Shonkwaya’tíson. Ne káti ó:nen nón:wa entsitewahtentsyón:ko tsi nón:we

yonkawahskwáhere, ne káti entshitewarihwa’né:ken’se nè:ne enwá:ton akwé:kon skén:nen

entsítewawe. Táhnon ne káti wáhi tentsitewaterihwatihéntho tsi nahò:ten tehshonkwá:wi ne

kanonhweratónhtshera.



(Niya’teyorí:wake)

Ne káti rawè:ron tayethinonhweratónhseke ne káti ne nya’tehá:ti ne onkwe'shón:'a tsi

yenákere tsi yonhwentsyá:te. Ne kati ne nón:wa ayethiyehyá:rake tsi

nihá:ti yah thahatikwé:ni kén:tho ahonnè:seke, tókat nón:wa rotinonhwáktani. Ne káti né:’e

etshitewarihwa’né:ken’se ne Shonkwaya’tíson nè:ne ahshakoténnyehte nè:ne ka’shatsténhsera

nè:ne aonsahatiye’wén:ta’ne. Ne káti né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke tsi nihá:ti

ronatka’wenhátye nè:ne raotiyo’ténhsera nè:ne enwá:ton aetewà:ronke tsi niyonkwawennò:ten, ne káti né:’e ó:ni ayonkwateryén:tarake tsi niyonkwarihò:ten. Ne káti né:’e akwé:kon

tenyethinón:weron ne onkwe’shón:’a tsi yenákere tsi yonhwentsyá:te.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.

Ne káti né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke ne yethina’tónhkwa ne yethi’nihsténha tsi

yonhwentsyá:te. Ne káti né:’e enwá:ton aytewarahsi’ta’kenserahtahkwénhake tsi

teyakwatawénrye kén:tho tsi yonhwentsya:te ne tsi ní:kon ne yawenhniseratenyóntye. Ne ki’

nen’né:’e niya’té:kon nahò:ten wahshakorihontónnyon ne Shonkwaya’tíson. Ne káti né:’e

ayakotka’wenháhseke nè:ne ako’shatsténhsera ne káti né:’e enwá:ton skén:nen

aetewanonhtonnyónhseke táhnon aetewata’karitéhake. Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron ne

yethi’nihsténha tsi wató:ken ó:ni nen’né:’e niyakotka'wenhátye nè:ne ako’shatsténhsera. Ne káti

akwé:kon tenyethinón:weron ne yethi’nihsténha tsi yonhwentsyá:te.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.


Ne káti né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke nè:ne akwé:kon ne kahnekahrónnyon yonkwá:yen

kén:tho tsi yonhwentsyá:te. Ne káti nen’né:’e kanyatarakè:ron ne konwatikowá:nen. Ne káti

né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke ne kanyataraténnyonhs, ne káti né:’e ó:ni ne

kahnekowá:nens, ne káti né:’e ó:ni tsi tkahyonhaténnyons, ne káti ne ó:ni ne

yothnekahtentyonkwen, ne káti ne ó:ni tsi yotnawerotónnyon táhnon né:’e ó:ni tsi

yotsina’ahtaténnyon nè:ne onhwentsyò:kon. Ne akwé:kon yonatkahwenhátye nè:ne enwá:ton

akwé:kon ayonkwaya’taná:wenhte. Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron, tsi wató:ken ó:ni

nen’né:’e tsi yonatkahwen’hátye. Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron ne kahnekahrónnyon.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.




Ne káti né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke ne káti ne kentsyon’shón:’a nè:ne awèn:ke

kontì:teron. Ótya’ke konwatikowá:nen, ótya’ke nikonnà:sas, niya'té:kon nahò:ten

yonaterihontónnyon. Nè:ne ótya’ke nè:ne kontinóhares tsi kahnekahrónnyons, nè:ne ótya’ke

yonatkahwenhátye nè:ne aoti’wà:ron nè:ne enwá:ton tyonnhéhkwen ayonkwá:ton’se. Ne káti

akwé:kon tenyethinón:weron ne kentsyon’shón:’a tsi wató:ken ó:ni nen’né:’e niyotiyerenhátye,

wató:ken tsi yonatkahwenhátye. Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron ne kentsyon’shón:’a.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.


Ne káti né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke ne káti ne yothontón:ni, ne káti né:’e ne

kanó:ta né:’e konwatikowá:nen. Ne káti né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke ne ohtehra’okón:’a,

niya'teyohón:take, onerahta’okón:’a, niya’tekakwirò:ten, ne káti né:’e rawè:ron ne

Shonkwaya’tísone’tho ki wáhi ní:yoht wahshakorihontónnion nè:ne ayonatkahwenháhseke nè:ne

onónhkwa ayonkwá:ton’se. Ne káti wáhi nó:nen enyethinyáhese, e’tho ki wáhi nón:we

entewatshén:ri ne ata’karitáhtshera. Ne káti ne akwé:kon tenyethinón:weron ne yothontón:ni tsi

wató:ken ó:ni nen’né:’e tsi yonatkahwenhátye ne aoti’shatsténhsera.

Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron ne onohkwa’okón:’a.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.


Ne káti né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke nè:ne otsi’nonwa’shón:’a. Ne káti né:’e enskáhne

teyonaterihwayenawa’kónhake ne kén:tho tsi yonhwentsyá:te ne nenwá:ton akwé:kon skén:nen

enwahtén:ti. Nya’té:kon nahò:ten wahshakoterihontónnyon ne Shonkwaya’tíson. Ne káti né:’e

konwatatenón:tons nè:ne niya'tekaryò:take táhnon ne enskáhne teyotirihwayenawá:kon. Ne káti

akwé:kon tenyethinón:weron ne otsi’nonwa’shón:’a tsi wató:ken nen’né:’e tsi yonatkahwenhátye

nè:ne skén:nen enwahtén:ti tsi yonhwentsyá:te. Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron ne

otsi’nonwa’shón:’a.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.


Ne káti né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke nè:ne tyonnhéhkwen. Ne káti né:’e

tewana’tónhkwa áhsen nikontate’ken’okón:’a, né:’e konwatikowá:nen nè:ne ó:nenhste, ohsahè:ta

táhnon onon’ónsera. Niya’té:kon nahò:ten yonkwá:yen tsi kahehta'kéhshon tsi nón:we

yonkwayenthóhseron, ne káti né:’e akwé:kon yonatkahwenhátye nè:ne tyonnhéhkwen

ayonkwá:ton’se kén:tho tsi yonhwentsyá:te. Ne káti né:’e í:i onkwaya'takehnháhtshera né:’e

aeyonkwata’karitéhake táhnon skén:nen aetewanonhtonnyónhseke.

Ne káti akwé:kon teyethinonhwerá:ton tsi wató:ken tsi ní:yoht yonatkahwenhátye. Ne káti né:’e

akwé:kon tenyethinón:weron ne tyonnhéhkwen.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.


Ne káti né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke ne káti nè:ne wahyaniyóntha . Ne káti nè:ne

niyohontéhsha niyohshonnò:ten, né:’e konwatikowá:nen. Nè:ne tyotyerénhton enyotonníhseke

nè:ne kenkwité:ne nikahá:wi, né:’e ayethinyáhehse nè:ne onónhkwa ó:ni ayonkwá:ton’se. Ne

káti enwá:ton aetewake, ne káti ne ó:ni enwá:ton entewahnekónnya’te, ne káti ne ó:ni enwáton

entewátyehste ne tyonhéhkwen. Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron nè:ne wahyaniyóntha tsi

wató:ken ó:ni nen’né:’e tsi ní:yoht yonatkawen’hátye aoti'satsténhsera. Ne káti akwé:kon

tenyethinón:weron ne wahyaniyóntha.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.


Ne káti né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke nè:ne akwé:kon ne kontíryo nè:ne

kontitakhenóntyes tsi karhakónhshon. Ne káti né:’e konwatikowá:nen nè:ne ohskennón:ton

niyohsennò:ten. E’tho ki wáhi ní:yoht wahshakorihontónnyon ne Shonkwaya’tíson ne káti né:’e ayonatkahwen’háhseke nè:ne aoti’wà:ron ne káti ne enwá:ton tyonnhéhkwen ayonkwá:ton’se.

Ne káti né:’e tayethinonhweratónhseke tsi wató:ken ó:ni nen’né:’e niyotiyerenhátye, shé:kon

yonatkahwenhátye tsi nahò:ten yonaterihwayentáhkwen. Ne káti akwé:kon teyethinonhwerá:ton

ne kontíryo.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.


Né:’e ó:ni rawè:ron ne Shonkwaya’tíson tayethinonhweratónhseke ne akwé:kon ne

tsi’ten’okón:’a tsi kontinákere, kontityenóntye’s tsi karhakónhshon. Ne káti né:’e

konwatikowá:nen nè:ne atónnyon niyohsennò:ten. Nè:ne a’é:ren è:neken kentskwáhere nè:ne

ohstonteri’tshera’kó:wa, né:’e í:non tewaká:nere nè:ne enyonkhihronká:ten kátke nón:we tá:we

nè:ne yotteronhtéhnyon. Ne káti né:’e ó:ni ne tsi’ten’okón:’a, ótya’ke ne ratihá:wi nè:ne

kontirenní:yos nè:ne enwá:ton enyonkhi’nikonhrakétsko tókat yonkwa’nikonhrèn:ton. Ne káti

né:’e ó:ni ótya’ke yonatkahwenhátye ne aoti’wà:ron ne enwá:ton tyonnhéhkwen ayonkwá:ton’se.

Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron ne tsi’ten’okón:’a ne tsi wató:ken ó:ni nen’né:’e

yonatkahwenhátye.

Ne káti né:’e tayethinonhweratónhseke ne tsi’ten’okón:’a

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.

Ne ó:ni tayethinonhweratónhseke nè:ne akwé:kon ne karonta’okón:’a ne yotonnihátye. Ne

káti né:’e konwatikowá:nen ne tewana’tónhkwa nè:ne owáhta niyohsennò:ten. Niya'té:kon

nahò:ten yonaterihontónnyon. Ne káti né:’e é:so tewátstha, aetewatenonhsónnya’te tsi nón:we

yonkawahskwáhere, ne káti ne ó:ni tewátstha aetewaya’tataríha’te nó:nen enwathó:rate kén:tho

tsi yonhwentsyá:te. Ne káti né:’e ótya’ke niya’té:kon nahò:ten yonatkahwenhátye. Ne káti nè:ne

ona’watsíhsta né:’e tewátstha nè:ne onónhkwa ayonkwá:ton’se.

Né:’e ó:ni tewátstha ne ona’watsíhsta nè:ne aetewa’therónnya’te. Ne ki wáhi ne ó:ni ne

yonerahton’tónnyon né:’e á:se enshonnón:ni tsi yowerarátie’s nè:ne enwá:ton skén:nen á:se

aetewatónrie. Ne káti né:’e tayethinonhweratónhseke tsi wató:ken ó:ni nen’né:’e tsi

yonatkahwenhátye nè:ne í:i onkwaya’takehnháhtshera. Ne káti akwé:kon

teyethinonhwerá:ton ne karonta’okón:’a.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.

Ne ó:ni tayethinonhweratónhseke nè:ne tyowerawénrye. Ne káti nè:ne othorè:ke, entyè:ke, tsi

ya'tewahsóthos táhnon tsi tkarahkwínekenhs nonkwá:ti nityowerénhen. Ne káti ratihá:wi nè:ne

ó:nen tentkawíshtohte tsi yonhwentsyá:te né:’e ratihá:wi ne kenrá:ken tenkahsirawén:’eke ne

yethi’nihsténha tsi yonhwentsyá:te. Ne káti enwá:ton né:’e ayakó:ta’we táhnon

ayako’shatstenhserayén:take tsi niyó:re entkawisaná:wenhte. Ne káti né:’e ó:ni tsi

yonhwentsyá:te ne káti né:’e enwá:ton nó:nen akwé:kon á:se enyotonníhseke tsi ní:yoht

yakwatkahthóhseronhs kén:tho tsi yonhwentsyá:te. Ne káti akwé:kon teyethinonhwerá:ton nè:ne

tyowerawénrye tsi wató:ken né:’e niyotiyerenhátye. Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.


Né:’e ó:ni rawé:ron tayethinonhweratónhseke nè:ne yethihsotó:kon ratiwé:ras nè:ne

ratiwenotátyes,yonkhihronkà:tha kátke’ nón:we entyonkwakenhón:ti, ne káti né:’e ó:ni á:se

enshonnón:ni tsi kahnekarónnyon kén:tho tsi yonhwentsyá:te. Ne káti akwé:kon

tenyethinón:weron nè:ne ratiwé:ras. Ne káti shé:kon yonatka’wenhátye tsi ní:yoht

wahshakorihontónnyon ne Shonkwaya’tíson. Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron tsi wató:ken

niyotiyerenhátye ne tsi nahò:ten yonaterihwayentáhkwen. Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron

ne yethihsothó:kon ratiwennotátyes.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.



Ne káti né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke ne yethina’tónhkwa ne teyonkhiyà:taton, ne káti

né:’e kayé:ri niyonkwè:take né:’e wahshakoténnyehte ne Shonkwaya’tíson nè:ne

ahonwahronká:ten ne Skanyatarí:yo, ne káti wáhi ne karihwí:yo waharihwayé:na, nè:ne

akwé:kon ne kayanerenhsera’okón:’a tsi ní:yoht aetewaterihwahténtya’te tsi niya’tekyátere ne

onkwe’shón:’a.Ne káti né:’e ó:ni aetewáhsere ne nenwá:ton skén:nen aetewanonhtonnyónhseke

táhnon ne ó:ni ka’nikonhrí:yo aétewatste. Ne káti né:’e tayethinonhweratónhseke ne

teyonkhiyà:taton tsi wató:ken ó:ni nen’né:’e niyotiyerenhátye, nè:ne yonkhiya’takéhnhas ne

kátke nón:we yonkwa’nikonhrèn:ton. Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron, tsi wató:ken ó:ni

nen’né:’e yonatkahwenhátye ne nahò:ten yonaterihwayentáhkwen.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.


Né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke nè:ne yethina’tónhkwa ne yethihsótha

ahsonthenhnéhkha wenhni’tarátyes. Nè:ne teyakohswathè:ton niya’tewahsón:tehs. Ne káti wáhi

kontíhsere ne konnón:kwe né:’e yakehyá:rons ne yeksa’okón:’a. Ne káti yorihowá:nen oh

nahò:ten yerihwayentáhkwen. Yotshennónnya't tsi shé:kon wató:ken tsi niyakoyerenhátie ne oh

nahò:ten yerihwayentáhkwen. Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron ne yethihsótha

ahsonthenhnéhkha wenhni’tarátyes.


E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra


Ne káti ne ó:ni tetshitewanonhweratónhseke nè:ne etshitewahtsí:’a entyehkè:ne karáhkwa.

Nè:ne wáhi tehohswathè:ton, ne káti ó:ni ro’tarihà:ton, né:’e rotennyehtonhátye ne

rao'shatsténhsera nè:ne enwá:ton akwé:kon á:se enyotonníhseke kén:tho tsi yonhwentsyá:te. Ne

káti nen’né:’e akwé:kon nahò:ten yotehrón:ni rati’shatstenhserénhawe nè:ne skén:nen

aetewanonhtonnyónhseke.

Ne káti akwé:kon tetshitewanonhwerá:ton tsi wató:ken ó:ni nen’né:’e nihoyerenhátye ne oh

nahò:ten rorihwayentáhkwen. Ne káti akwé:kon tetshitewanonhwerá:ton ne etshitewahtsí:’a

entyehkè:ne karáhkwa.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.



Ne káti né:’e ó:ni tayethinonhweratónhseke nè:ne yotsihstohkwahrónnyon, né:’e

yonya'tahseronnya’tahkwénhake tsi karonhyatátyes. Niya’teyorì:wake yonaterihontónnyon.

Né:’e káti ne yonkhihronká:tha kátke niwathá:wi entewaterihwahténtya'te, ne ó:ni oh

niyotyerá:ton entewatyé:ra’te nó:nen yonkwaya’tahtón:’on. Ne ki né:’e ó:ni ne

yonkhihsotshera’kénha né:’e teyonahswathè:ton tsi karonhyatátyes. Akwáh é:so nón:wa yah

tetsyonkwateryèn:tare oh nahò:ten yonaterihontónnyon, ne ok tsi shé:kon teyethinonhwerá:tons

tsi wató:ken niyotiyerenhátye nahò:ten

wahshakorihontónnyon ne Shonkwaya’tíson. Ne káti akwé:kon tenyethinón:weron ne

yotsihstohkwahrónnyon

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.


Ne káti nón:wa nó:nen è:neken entewakónhsatyé:ra’te nè:ne raonhà:ke nonká:ti ne

Shonkwaya’tíson, ne káti entewehyá:rake tsi akwé:kon raónha rotkà:wen kén:tho tsi

onhwentsyà:te ne í:i onkwaya'takehnháhtshera. Ne káti ne raónha tetshitewanonhwerá:ton

ne tsi akwé:kon rohsa’áhnyon nahò:ten yonkwá:yen kén:tho tsi yonhwentsyá:te. Ne káti

nen’né:’e akwé:kon rokehrontátyes onkwahentónhshon ne enwá:ton skén:nen

aetewanonhtonnyónhseke. E’tho niyó:re shonkwanorónhkwa tsi shé:kon wató:ken

nihoyerenhátye. Ne káti tetshitewanonhwerá:ton ne Shonkwaya’tíson tsi e’tho nihoyé:ren. Ne

káti akwé:kon tetshitewanonhwerá:ton ne Shonkwaya’tíson.

E’tho káti nenyohtónhake ne onkwa’nikòn:ra.

Ne káti nón:we e’tho niyó:re í:i wa’katerihwatkwé:ni. Tókat othé:nen nahò:ten í:i

takaterihò:ktahse, í:se ki wáhi sewaya’tátshon, í:se ensewatahsónteron, í:se ensewátkahwe ne

Kanonhweratónhtshera.

Táhnon e’tho nikawén:nake,

Ta’ e’tho.